Xhavit Haliti

Ku dhe sa blen Kosova rrymë?

Kosova vazhdon të mbetet e varur nga importi i energjisë elektrike, një varësi që po i kushton shtrenjtë buxhetit të shtetit dhe ekonomisë në përgjithësi. Të dhënat zyrtare tregojnë se nga viti 2017 deri në nëntor 2025, vlera totale e energjisë elektrike të importuar nga Kosova ka kaluar shifrën e 1 miliard eurove, ndërsa eksportet në të njëjtën periudhë kanë arritur vetëm 367.4 milionë euro, duke krijuar një hendek negativ prej rreth 675 milionë eurosh.

Në dekadën e fundit, Sllovenia ka qenë furnizuesi kryesor i energjisë elektrike për Kosovën, duke eksportuar rrymë në vlerë mbi 375 milionë euro. Pas saj, Kosova ka importuar energji edhe nga Shqipëria, Maqedonia e Veriut dhe Serbia, si dhe në sasi më të vogla nga Bullgaria, Greqia, Zvicra, Kroacia dhe Danimarka. Varësia nga këto tregje është rritur sidomos në vitet me prodhim të ulët vendor dhe në periudhat e krizave energjetike ndërkombëtare.

Vitet më të rënda për Kosovën kanë qenë 2021, 2022 dhe 2025, ku vetëm në vitin 2022 importi i energjisë ka arritur në 218.1 milionë euro, ndërsa në vitin 2025, nga janari deri në nëntor, shifra e importit ka shkuar në 247.8 milionë euro, duke sinjalizuar një trend shqetësues. Përjashtim bën viti 2024, kur eksportet arritën 150.7 milionë euro, duke tejkaluar importin prej 142.4 milionë euro, por kjo mbetet një situatë e rrallë dhe jo e qëndrueshme.

Ekspertët e energjisë vlerësojnë se kjo varësi e vazhdueshme nga importi po e rëndon bilancin tregtar të Kosovës dhe po e ekspozon vendin ndaj luhatjeve të çmimeve në tregjet ndërkombëtare. Sipas tyre, pa investime serioze në kapacitete të reja prodhuese, modernizim të termocentraleve ekzistuese dhe zhvillim të burimeve të ripërtëritshme, Kosova rrezikon të vazhdojë të paguajë qindra miliona euro çdo vit për energjinë e importuar, me pasoja të drejtpërdrejta për ekonominë dhe qytetarët.