Varësia nga seksi, e njohur në literaturën moderne si çrregullim i sjelljes seksuale kompulsive, është një fenomen që lidhet me vështirësinë e një personi për të kontrolluar mendimet, dëshirat ose sjelljet seksuale, edhe kur ato fillojnë të shkaktojnë pasoja në jetën personale, familjare, sociale apo profesionale.
Është e rëndësishme të bëhet dallimi mes një libidoje të lartë dhe një sjelljeje kompulsive. Të kesh dëshirë të madhe seksuale nuk do të thotë domosdoshmërisht se një person është i varur nga seksi. Problemi shfaqet kur sjellja bëhet e pakontrollueshme dhe personi vazhdon ta përsërisë atë pavarësisht pasojave negative.
Si shfaqet?
Një person me sjellje seksuale kompulsive mund të ketë mendime të shpeshta dhe të pakontrollueshme rreth seksit, të kërkojë vazhdimisht kontakte seksuale, pornografi ose forma të tjera të stimulimit seksual. Në disa raste, personi mund të përpiqet ta ndalojë ose ta reduktojë këtë sjellje, por dështon vazhdimisht.
Shenja të tjera mund të jenë nevoja për stimulim gjithnjë e më të madh, humbja e kohës në aktivitete seksuale, fshehja e sjelljes nga partneri apo familja dhe vazhdimi i saj edhe kur ajo shkakton probleme në marrëdhënie, në punë ose në financa.
A preken vetëm burrat?
Jo. Si burrat, ashtu edhe gratë mund të shfaqin sjellje seksuale kompulsive. Megjithatë, mënyra se si shfaqet fenomeni mund të ndryshojë nga një person te tjetri.
Në disa raste, sjellja mund të lidhet me përdorimin e tepërt të pornografisë, masturbimin kompulsiv, kërkimin e vazhdueshëm të partnerëve seksualë, marrëdhëniet seksuale të përsëritura ose përdorimin e aplikacioneve dhe platformave online për kontakte seksuale.
Cilat mosha preken?
Ky fenomen mund të shfaqet në mosha të ndryshme, por zakonisht vërehet te adoleshentët më të mëdhenj dhe të rriturit. Nuk ekziston një moshë e vetme në të cilën mund të thuhet se një person është më i rrezikuar.
Tek të rinjtë, përdorimi i vazhdueshëm i internetit dhe ekspozimi ndaj përmbajtjeve seksuale mund të ndikojnë në mënyrën se si zhvillohen dhe kontrollohen sjelljet seksuale. Megjithatë, dëshira seksuale e fortë gjatë adoleshencës nuk duhet të konsiderohet automatikisht varësi.
Te të rriturit, sjellja kompulsive mund të shfaqet në periudha të ndryshme të jetës dhe mund të shoqërohet me stres, probleme emocionale, vështirësi në marrëdhënie ose faktorë të tjerë psikologjikë.
Kur duhet kërkuar ndihmë?
Shenja më e rëndësishme nuk është numri i marrëdhënieve seksuale, por humbja e kontrollit dhe pasojat që sjell sjellja.
Nëse një person nuk arrin ta kontrollojë sjelljen e tij seksuale, nëse ajo po dëmton marrëdhënien me partnerin, familjen ose punën, ose nëse shkakton shqetësim të madh personal, atëherë mund të jetë e nevojshme të kërkohet ndihmë profesionale.
Psikologët dhe psikiatrët mund të ndihmojnë në identifikimin e shkaqeve dhe në zhvillimin e mënyrave për ta menaxhuar sjelljen. Trajtimi mund të përfshijë psikoterapi dhe, në raste të caktuara, trajtim të problemeve të tjera që mund të bashkëshoqërohen me këtë fenomen.
Nuk është thjesht çështje e “dëshirës së madhe”
Ekspertët theksojnë se është e rëndësishme të mos etiketohet një person si “i varur nga seksi” vetëm sepse ka dëshirë të lartë seksuale ose sepse ka më shumë marrëdhënie seksuale se të tjerët.
Ajo që e dallon sjelljen kompulsive është humbja e kontrollit, përsëritja e sjelljes dhe dëmi që ajo mund t’i shkaktojë jetës së personit.
Në një shoqëri ku diskutimi për seksualitetin shpesh shoqërohet me tabu dhe paragjykime, njohja e këtyre dallimeve është e rëndësishme për të shmangur stigmatizimin dhe për t’i orientuar njerëzit drejt ndihmës profesionale kur ajo është e nevojshme.